Tarımsal Karbon Projelerinde Göz Ardı Edilen Risk: Arazi Mevzuatı ve 4 Ağustos Değişikliği

Tarımsal Karbon Projelerinde Göz Ardı Edilen Risk: Arazi Mevzuatı ve 4 Ağustos Değişikliği

Tarımsal karbon projesi geliştirenler için kimsenin konuşmadığı risk: ARAZİ MEVZUATI.

Bu hafta tarım arazileri mevzuatı yine değişti (RG 33330, 4 Ağustos 2026). Manşetler “bağ evi 5 hektardan 2 hektara indi” dedi. Doğru — ama karbon projesi geliştirenler için asıl mesele başlığın altında yatıyor.

Türkiye’nin tarım arazisi rejimi 2026’da baştan yazıldı: Nisan 2026’da yeni yönetmelik (RG 33214) 2017’deki düzenlemeyi tamamen yürürlükten kaldırdı, Ağustos’ta ise yeniden revize edildi. Yani zemin sürekli hareket halinde.

Tarımsal Karbon Projelerinde Çift Uygunluk Kriteri

Peki bu durum neden doğrudan karbon projelerini ilgilendiriyor?

Çünkü bir tarımsal karbon projesinde (ağaçlandırma-tarım, toprak organik karbonu, biyokütle vb.) birbirinden tamamen bağımsız iki ayrı uygunluk denetimi bulunmaktadır ve çoğu geliştirici yalnızca ilkini kontrol etmektedir:

  1. Karbon metodolojisine uygunluk: Verra, Gold Standard gibi uluslararası standartlar; ölçüm, ek olma (additionality) ve MRV süreçlerini kapsar.

  2. Arazi kullanım mevzuatına uygunluk: Parselin arazi sınıfı (mutlak, marjinal, dikili veya özel ürün arazisi), koruma statüsü ve tarım dışı kullanım izni gereksinimleridir.

Kritik nokta şudur: Karbon metodolojisine uygunluk, arazi mevzuatına uygunluk anlamına GELMEZ.

Bir projeyi standardın kabul etmesi, o parselde ilgili faaliyeti yürütebileceğiniz anlamına gelmez. Mutlak tarım arazisinde farklı, dikili arazide farklı, koruma kuşağında ise bambaşka kurallar işler. Yanlış parselde başlatılan bir proje; izin reddi, geri dönüş maliyeti ve karbon sertifikası riskiyle karşı karşıya kalır. Artık “metodoloji uygun, başlayalım” demek yetmemekte; önce zeminin ve arazinin hukuki statüsünün netleştirilmesi gerekmektedir.

4 Ağustos 2026 Tarihli Yönetmelik Değişikliğinin Detayları

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan “Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik”, 4 Ağustos 2026 tarihli ve 33330 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Bu değişiklik, 4 Nisan 2026 tarihli ve 33214 sayılı temel yönetmelik üzerinde yapılmıştır.

  • Bağ Evi Şartı: Bağ evi kurulabilecek tarım arazilerinde asgari yüzölçümü şartı 5 hektardan 2 hektara indirilmiştir (Ek-1, madde 6.1).

  • Geçici Maddeler: Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce Bakanlık birimlerine yapılan tarımsal amaçlı yapı ve tarım dışı kullanım amaçlı başvuruların, kaldırılan 9 Aralık 2017 tarihli yönetmelik hükümlerine göre sonuçlandırılacağı kararlaştırılmıştır (Geçici Madde 1).

  • Tarımsal Entegre Tesisler: Tarımsal entegre tesisler arasına “Jeotermal Kaynaklı Teknolojik Sera Yatırımları” dâhil edilmiştir (Ek-10/B ve Ek-10/Ç). Ayrıca Ek-10/B ve Ek-10/Ç’nin “Tarımsal Yapılar” başlıklı birinci bölümleri güncellenmiştir.

  • Yürürlük: Yönetmelik, 4 Nisan 2026 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yayımlandığı 4 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

(Not: Bu değişiklik dar kapsamlı ve teknik olup GES, biyokütle, biochar veya karbon kredisi rejimlerine doğrudan bir hüküm getirmemektedir. Ancak parsel bazında uygulama 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ile ilgili il tarım ve orman müdürlüğü değerlendirmesine tabidir).

Nötr Karbon Değerlendirmesi

Nötr Karbon Sürdürülebilirlik Danışmanlık A.Ş. olarak projelerimizde bu iki kontrolü baştan ayrı ayrı yürütüyoruz: karbon fizibilitesi bir yanda, arazi ve parsel uygunluğu diğer yanda ele alınmaktadır.

Tarımsal ve ağaçlandırmaya dayalı karbon projeleri doğrudan arazi üzerinde kurulduğundan, arazi kullanım mevzuatındaki değişiklikler proje fizibilitesini doğrudan etkileyebilir. Parsellerin arazi sınıfı, koruma statüsü ve kullanım izinleri fizibiliteye ayrı bir adım olarak eklenmelidir.

Bir tarımsal karbon projesi (ağaçlandırma, toprak karbonu) düşünüyorsanız: başlamadan önce parsellerinizin arazi sınıfını ve koruma statüsünü birlikte kontrol edelim. Yanlış zeminde büyüyen proje, karbon tutmadan önce zaman ve para kaybettirir. Tarımsal karbon projesi düşünüyorsanız, başlamadan önce arazi tarafında nelere dikkat etmeniz gerektiğini konuşmak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.