İçecek Şişelerinde Geri Dönüştürülmüş Plastik: Hesaplama ve Raporlama Kuralları Yenilendi

İçecek Şişelerinde Geri Dönüştürülmüş Plastik: Hesaplama ve Raporlama Kuralları Yenilendi

“Şişemizde %30 geri dönüştürülmüş plastik var.” Artık bunu söylemek yetmiyor; nasıl hesapladığınızı da kanıtlamanız gerekiyor.

Avrupa Komisyonu, PET içecek şişelerinde geri dönüştürülmüş plastik içeriğin hesaplanma ve raporlanma kurallarını yeniledi (Commission Implementing Decision (EU) 2026/1425, 30 Haziran 2026’da kabul edildi, 3 Temmuz 2026’da yayımlandı ve yayımı izleyen 20. günde yürürlüğe giriyor). Bu karar ile eski düzenleme olan Implementing Decision (EU) 2023/2683 yürürlükten kaldırılırken, 31 Temmuz 2026’da yayımlanan düzeltme (corrigendum) metindeki teknik hususları güncellemiştir. Hedefler aynı kalmıştır: Tek Kullanımlık Plastik Direktifi (EU) 2019/904 kapsamında PET içecek şişelerinde asgari geri dönüştürülmüş içerik hedefi 2025’ten itibaren %25, 2030’dan itibaren ise tüm plastik içecek şişelerinde %30 olarak belirlenmiştir. Değişen unsur ise kanıtlama dili olmuştur.

Öne Çıkan Üç Kritik Yenilik ve Diğer Değişiklikler

  • Kütle denge muhasebesi: Kimyasal geri dönüşüm gibi, çıkıştaki geri dönüştürülmüş oranın kesin bilinemediği süreçler için zorunlu bir muhasebe yöntemi getirilmiştir. Girdi olarak kullanılan post-consumer atığın ağırlığı, çıkışlara ve kayıplara atfedilen ağırlığa eşit olmak zorundadır ve bir kez uygulanınca sonraki tüm adımlarda da uygulanmaktadır.

  • Post-consumer ve pre-consumer ayrımı: “Geri dönüştürülmüş plastik” yalnızca tüketici-sonrası (post-consumer) atıktır. Üretim sürecinde oluşan (pre-consumer) fireler, ikincil işleme, test ve depolama atıkları geri dönüştürülmüş içerik sayılmamaktadır; çünkü pre-consumer atığın geri dönüşümü için pazarda zaten yeterli teşvik bulunmaktadır.

  • Bağımsız doğrulama: Kütle denge muhasebesi uygulayan (polimer olmayan girdi/çıkış işleyen) operatörler için tesis düzeyinde yıllık bağımsız doğrulama zorunluluğu getirilmiştir (KOBİ’ler için bu süreç üç yılda bir yapılmaktadır). Doğrulama, yerinde (on-site) ve Regulation 765/2008 kapsamında akredite doğrulayıcılar tarafından risk bazlı yaklaşımla gerçekleştirilmektedir.

Bunun yanı sıra kararda yer alan diğer teknik detaylar şunlardır:

  • Etiket ve manşonlar: Şişe gövde, kapak, kapak contası ve etiket/manşondan oluşur kabul edilmekte; bunların ağırlığı ile içerdikleri geri dönüştürülmüş plastik hesaba dâhil edilmektedir.

  • Yakıt kullanımı hariç tahsis kuralı: Kimyasal geri dönüşümde yakıta dönüşen veya kayıp olan malzeme geri dönüştürülmüş içerik sayılmamakta, sadece geri dönüşüm yolunda kalan çıkışlar dikkate alınmaktadır.

  • Üçüncü ülke şartı: OECD kararı uygulanan ülkelerden gelen geri dönüştürülmüş plastik hedefe ancak 21 Kasım 2027’den itibaren sayılabilmektedir; OECD dışı ülkeler için ise AB ile çevresel açıdan sağlam yönetim güvencesi veren anlaşma/düzenleme şartı aranmaktadır.

  • Belgeleme ve sertifikasyon: Sertifikalar bir yıl (KOBİ’lerde üç yıl) geçerli olup tüm üye devletlerce tanınmakta ve tedarik zinciri boyunca dolumculara (filler) kadar aktarılmaktadır. Her parti (batch) için müşteriye geri dönüştürülmüş içerik beyanı (Annex V, A/B/C bölümleri) verilmekte ve belgeler en az 5 yıl saklanmaktadır.

Kimleri Etkiliyor ve Türk İhracatçısının Durumu

Bu düzenleme; PET/plastik içecek şişesi üreticilerini, dolum yapanları (fillers), bu şişeleri AB pazarına sürenleri, mekanik ve kimyasal geri dönüşümcüleri, dönüştürücüleri (converters) ve gıda işletmelerini doğrudan ilgilendirmektedir.

AB’ye PET şişeli ürün (içecek) ihraç eden veya AB’li dolumculara ambalaj, preform ya da reçine tedarik eden Türk firmaları için bu durum dolaylı ama gerçek bir etki yaratmaktadır. AB’li alıcı, geri dönüştürülmüş içerik beyanını ve gerekli sertifikaları tedarik zincirinden talep edecektir. Bu süreçte en sık yapılan hata ise pre-consumer fireyi “geri dönüştürülmüş içerik” sanmaktır.

Nötr Karbon Değerlendirmesi

Bu karar, geri dönüştürülmüş içerik alanında iki büyük eğilimi netleştirmektedir: birincisi, artık yalnızca oran değil, o oranın kütle denge muhasebesi, doğrulama ve sertifika zinciri ile nasıl kanıtlandığı önem taşımaktadır; ikincisi ise “post-consumer” ile “pre-consumer” ayrımı bağlayıcı bir tanım hâline gelmektedir. Bu unsurlar, PPWR’nin geri dönüştürülmüş içerik hükümleriyle ve yeşil beyan mevzuatıyla aynı çizgide ilerlemektedir.

Türk ihracatçısı için pratik sonuç nettir: AB’ye içecek/PET ürün gönderen ya da AB’li dolumculara tedarik eden firmalar, geri dönüştürülmüş içerik verisini doğru tanımlanmış (post-consumer) ve doğrulanabilir biçimde sunmaya hazırlanmalıdır. “Geri dönüştürülmüş” demek artık yetmemekte; hangi tanımın, hangi yöntemin ve hangi belgenin kullanıldığı sorusu gündeme gelmektedir.

Ürününüzün geri dönüştürülmüş içerik verisini doğru tanım ve doğrulanabilir biçimde hazırlamak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.