TR ETS Doğrulama Maliyeti Artık Hesaplanabilir: Süreci İzleme Planınız Belirliyor

TR ETS doğrulama maliyeti artık hesaplanabilir bir yapıya kavuşmuştur ve bu maliyeti büyük ölçüde tesisinizin izleme planı belirlemektedir. İklim Değişikliği Başkanlığı’nın MRV sisteminde paylaşılan rehber; elektrik, çimento, demir-çelik, alüminyum ve gübre sektörlerindeki pilot kapsama giren B ve C kategorisi tesislerde, Faaliyet Seviyesi Raporu (FSR) doğrulamaları için doğrulayıcının minimum adam-gün süresinin nasıl hesaplanacağını örneklerle göstermektedir. Bu belge bağlayıcı bir mevzuat veya doğrudan bir ücret tarifesi niteliği taşımasa da pratik sonucu oldukça nettir: İşletmeler için doğrulama bütçesi ve takvimi artık öngörülebilir hâle gelmektedir.

1. Kapsam ve Rehberin Önemi

Paylaşılan hesaplama rehberi, TR ETS pilot döneminde yer alan temel unsurlar çerçevesinde doğrulama iş yükünü ve bütçe öngörüsünü şekillendirmektedir:

Pilot Kapsam Sektörleri: Elektrik, çimento, demir-çelik, alüminyum ve gübre sektörleri.
Tesis Kategorileri: Onaylı izleme planına göre B ve C kategorisinde yer alan tesisler.
Bütçe ve Takvim Öngörüsü: Minimum adam-gün sürelerinin nasıl hesaplandığının örneklerle ortaya konulması, tesislerin doğrulama bütçesini ve takvimini önceden planlayabilmesine olanak tanımaktadır.

2. Doğrulama Maliyetini ve İş Yükünü Etkileyen En Kritik İki Nokta

Rehber incelendiğinde, tesislerin doğrulama sürelerini ve dolayısıyla maliyetlerini doğrudan artıran iki kritik mekanizma öne çıkmaktadır:

Her Faaliyet Kodu Ek Maliyet Demektir: Onaylı İzleme Metodolojisi Planı’nda (İMP) yer alan her bir faaliyet kodu, doğrulama süresine ek adam-gün süresi eklemektedir. Başka bir ifadeyle, plandaki her kod artık doğrudan bir maliyet kalemi niteliğindedir. Bu nedenle izleme planının doğruluğu ve kurgusu bugün yalnızca teknik bir mevzuata uyum konusu değil, doğrudan doğruya bir bütçe yönetimi konusudur.
Elektrik Alt Tesisi Olan Tesislerde İş Yükü Katlanmaktadır: Bünyesinde elektrik alt tesisi bulunan işletmelerde doğrulama iş yükü önemli ölçüde artmaktadır. Bu tesislerde 2026 yılına ek olarak 2023, 2024 ve 2025 sistem yılları için de ayrı ayrı FSR doğrulaması yapılması gerekmektedir. Dolayısıyla tek bir FSR yerine toplam 4 FSR doğrulaması söz konusu olmaktadır. Örneğin, elektrik alt tesisi bulunan entegre bir demir-çelik tesisinde toplam doğrulama süresi, tek bir FSR doğrulamasının çok ötesine geçmektedir.

3. Saha Ziyareti, Adam-Gün Kavramı ve Sistem Takvimi

Doğrulama sürecini ve bütçesini planlarken işletmelerin dikkate alması gereken temel kurallar şunlardır:

Zorunlu Saha Ziyareti: Stratejik analiz kapsamındaki saha ziyareti, pilot kapsamdaki tesisler için her yıl zorunludur.
Adam-Gün ve Takvim Günü Ayrımı: Hesaplanan “adam-gün” süresi, doğrudan “takvim günü” anlamına gelmemektedir; doğrulama ekibinin toplam çalışma süresini ifade eder.
2026 ve 2027 Ayrımı: 2026 sistem yılında yalnızca raporlama yükümlülüğü bulunmakta olup, tahsisat teslim yükümlülüğü 2027 yılı emisyonlarıyla birlikte başlamaktadır.

4. İşletmeler Şimdi Ne Yapmalı? (4 Adımlı Hazırlık Planı)

Doğru kurgulanmış bir izleme planı, daha öngörülebilir ve kontrol edilebilir bir doğrulama maliyeti anlamına gelir. Tahsisat teslim yükümlülüğü başlamadan önce mevcut raporlama döneminde atılması gereken dört temel adım şunlardır:

FSR ve İzleme Planı Kontrolü: Mevcut İzleme Metodolojisi Planı (İMP) ve Faaliyet Seviyesi Raporu (FSR) altyapısını detaylıca kontrol edin.
Faaliyet Kodu ve Kategori Teyidi: Tesisinizin B/C kategori statüsünü ve planda tanımlanan faaliyet kodlarının doğruluğunu, gereksiz kod veya mükerrerlik olup olmadığını teyit edin.
Adam-Gün ve Bütçe Tahmini: Rehberdeki hesaplama mantığına göre tesisinizin karşılaşacağı minimum adam-gün süresini ve buna bağlı doğrulama bütçesi tahminini çıkarın.
Doğrulayıcı Teklif ve Sözleşme Kapsamı: Doğrulayıcı kuruluşlardan alınacak teklifleri ve sözleşme kapsamlarını (özellikle elektrik alt tesisi varsa 4 yıllık FSR kapsamını) bu hesaplamalar ışığında gözden geçirin