Türkiye Kendi Karbon Kredisi Sistemini Kuruyor: TR KDS ve Turkuaz Kredi

Türkiye Kendi Karbon Kredisi Sistemini Kuruyor: TR KDS ve Turkuaz Kredi

Türkiye, 7552 sayılı İklim Kanunu’nun 11. maddesiyle ulusal karbon kredilendirme ve denkleştirme sisteminin hukuki zeminini kurmuştur. Bu yapının uygulama usul ve esasları ise Karbon Kredilendirme ve Denkleştirme Yönetmeliği Taslağı ile şekillenmektedir. Sistem kapsamında oluşturulan TR KDS (Türkiye Karbon Denkleştirme Sistemi) ve ulusal karbon kredisi olan Turkuaz Kredi (1 Turkuaz Kredi = 1 ton $CO_2$ eşdeğeri), ülkenin iklim mimarisinde dönüm noktası niteliğindedir.

Sistem Nasıl Çalışacak? (Turkuaz Kredi Süreci)

Turkuaz Kredi üretim süreçleri aşamalı bir yapı izlemektedir:

  1. Metodoloji: Proje türü için Başkanlıkça onaylanmış TR KDS metodolojisinin bulunması veya geliştirilmesi.

  2. Proje Tasarımı: Referans senaryo, proje sınırları, özgün katkı (additionality), izleme planı ve sürdürülebilir kalkınma katkılarının belirlenmesi.

  3. TSE Başvurusu ve Ön Uygunluk: Proje dokümanlarının Türk Standardları Enstitüsü’ne (TSE) sunulması.

  4. Geçerli Kılma (Validation): TÜRKAK kapsamında akredite bağımsız kuruluşun projeyi incelemesi.

  5. Kayıt ve İzleme: Projenin ulusal kayıt sistemine alınması ve çıktıların izlenmesi.

  6. Doğrulama (Verification): Gerçekleşen azaltım veya giderimin bağımsız kuruluşca doğrulanması.

  7. Kredi İhracı ve İtfa: Doğrulanan miktar kadar Turkuaz Kredi’nin ihraç edilmesi ve kayıt sisteminden yönetilmesi.

Turkuaz Krediler Nerede Kullanılabilecek?

  • Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi (TR ETS): Tahsisat teslim yükümlülüğünün bir bölümünün karbon kredisiyle karşılanmasına izin verilebilmektedir. Taslak, TR ETS denkleştirmelerinde kullanılacak kredilerin temel olarak ETS kapsamı dışındaki faaliyetlerden üretilmesini ve üzerinden en fazla 5 yıl geçmiş olmasını öngörmektedir.

  • Gönüllü İklim Taahhütleri: Gönüllü taahhütlerde kullanılabilen krediler, kayıt sisteminde itfa edilerek (kapatılarak) mükerrer kullanımın önüne geçilir.

  • Uluslararası Karbon Piyasaları: Türkiye’de üretilen kredilerin uluslararası kullanımı otomatik değildir; Başkanlık yetkilendirmesi, çifte sayımın önlenmesi ve Paris Anlaşması kapsamında mütekabil düzenleme (corresponding adjustment) şarttır.

Bilgilendirme Notu Özeti: İklim Kanunu Madde 11, TR KDS ve Turkuaz Kredi

Kesin / Yürürlükte Olanlar Taslak / Beklenen Unsurlar

• 7552 sayılı İklim Kanunu ve Madde 11 yürürlüktedir.


• Ulusal kredilendirme ve denkleştirme sistemi için kanuni dayanak mevcuttur.


• Emisyon azaltımı, giderim ve yutak alan artırımı Kanun kapsamındadır.

• Karbon Kredilendirme ve Denkleştirme Yönetmeliği’nin nihai metni ve yürürlük tarihi.


• İlk TR KDS metodolojileri ve proje türleri.


• TR ETS’te kullanılabilecek kesin kredi oranı ve dönemsel limitler.


• Bedeller, ayrıntılı kayıt kuralları ve teknik uygulama esasları.

Türkiye, İklim Kanunu ile ulusal karbon kredilendirme sisteminin hukuki temelini kurmuştur. TR KDS ve Turkuaz Kredi mimarisi taslak yönetmelikle ayrıntılandırılmış olup, sistem fiilen proje bazında uygulanmaya başlamadan önce nihai yönetmelik, metodolojiler ve uygulama usul/esaslarının yayımlanması belirleyici olacaktır.

(Not: Bu özet kamuya açık yürürlükteki Kanun ve resmî taslak metne dayanmaktadır; nihai uygulama kılavuzu niteliğinde değildir).