AB EmpCo Direktifi: Yeşil Beyan Kuralları 27 Eylül 2026’da Uygulanıyor

AB EmpCo Direktifi: Yeşil Beyan Kuralları 27 Eylül 2026’da Uygulanıyor

1 Ağustos’ta Türkiye’de yürürlüğe giren çevresel beyan kurallarını konuşmuştuk. AB’de aynı ilke 27 Eylül’de bağlayıcı hale geliyor.

AB’nin yeşil aklamayla (greenwashing) mücadelede en kapsamlı hukuki aracı olan EmpCo — Empowering Consumers for the Green Transition Directive, Direktif (EU) 2024/825 — uygulama tarihine yaklaşıyor. Direktif 28 Şubat 2024’te kabul edildi, üye devletlerin ulusal mevzuata aktarım son tarihi 27 Mart 2026’ydı ve kurallar 27 Eylül 2026’dan itibaren uygulanacak. Bu tarihten sonra AB pazarlarında yanıltıcı çevresel iddialara karşı denetim belirgin şekilde sıkılaşacak.

EmpCo yeni bir tüzük değil; iki mevcut direktifi değiştiriyor. Haksız Ticari Uygulamalar Direktifi’ni (2005/29/EC — UCPD) ve Tüketici Hakları Direktifi’ni (2011/83/EU — CRD) tadil ederek çevresel iddialara net kurallar getiriyor. Önemli bir not: kamuoyunda sık karıştırılan Green Claims Directive (Yeşil Beyan Direktifi) teklifi geri çekilmiştir; firmaların bugün hazırlanması gereken bağlayıcı çerçeve EmpCo’dur.

Türkiye’nin 1 Ağustos Düzenlemesiyle İlişkisi

Bu, Nötr Karbon’un daha önce ele aldığı Türkiye düzenlemesinin doğrudan AB karşılığıdır. Hatırlanacağı üzere Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği değişikliği, 1 Temmuz 2026’da 33297 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı ve 1 Ağustos 2026’da yürürlüğe giriyor. İki düzenleme aynı ilkeyi iki pazarda kuruyor: “çevre dostu”, “sürdürülebilir” gibi genel ifadeler artık tanınan kritere ve doğrulanabilir kanıta dayanmalı.

Takvim açısından ikisi neredeyse üst üste: Türkiye 1 Ağustos, AB 27 Eylül. AB’ye ihracat yapan Türk firması, iki ay içinde açılan bu pencerede her iki mevzuata da aynı anda uymak durumunda. Beyanlar tek bir ülkeye göre değil, iki takvime göre birlikte gözden geçirilmelidir.

EmpCo Neyi Yasaklıyor / Zorunlu Kılıyor?

  • Kanıtsız genel çevresel iddialar yasak: “çevre dostu”, “eco-friendly”, “biyobozunur”, “iklim dostu” gibi ifadeler, tanınan ve ilgili çevresel performans kanıtı olmadan kullanılamaz.

  • Güvenilmez sürdürülebilirlik etiketleri yasak: Bir sertifikasyon şemasına dayanmayan veya kamu otoritesince onaylanmamış sürdürülebilirlik etiketleri gösterilemez. EU Ecolabel gibi tanınan etiketler bu noktada referans oluşturur.

  • Karbon denkleştirmeye dayalı iddialarda kısıtlama: “karbon nötr”, “iklim nötr” gibi yalnızca emisyon denkleştirmeye (offset) dayanan iddialar, ürünün gerçek çevresel etkisi konusunda tüketiciyi yanıltıyorsa yasaklanıyor.

  • Erken eskime (planlı obsolescence) ve dayanıklılık: Ürünün ömrünü kısaltan uygulamalar ve dayanıklılık/onarılabilirlik konusunda yanıltıcı bilgi hedef alınıyor.

  • Garanti ve onarım bilgisi: Tüketiciye dayanıklılık ve onarılabilirlik hakkında açık bilgi verme yükümlülüğü geliyor.

Kimi Etkiliyor?

  • AB’de tüketiciye yönelik (B2C) iletişim yapan tüm markalar ve perakendeciler

  • AB pazarına ürün süren, ambalajında/etiketinde/reklamında çevresel iddia bulunan üreticiler — Türk ihracatçılar dahil

  • Web sitesi, katalog, sosyal medya ve reklamlarında “sürdürülebilir”, “yeşil”, “doğal” ifadeleri kullanan her işletme

Yaptırım

EmpCo, UCPD’nin yaptırım rejimine tabidir; ulusal tüketici otoriteleri denetim yapacak ve ihlallerde idari para cezası uygulanabilecektir. Almanya gibi bazı üye devletler aktarım için taslak mevzuatını çoktan yayımladı. Cezaların düzeyi ve içtihat, üye devletlerin uygulamasıyla şekillenecektir; bu nedenle spesifik ceza tutarları bu aşamada kesin olarak verilemez.

Nötr Karbon Değerlendirmesi

EmpCo, son haftalarda ele aldığımız AB döngüsel ekonomi ve yeşil beyan düzenlemelerinin (EU Ecolabel, tekstil imha yasağı, PPWR) hukuki omurgasıdır. Hepsinin ortak mesajı tek cümlede toplanır: iddia etmek yetmez; ölçmek, tanınan bir kritere dayandırmak ve kanıtlamak gerekir. Türkiye ve AB bu ilkeyi aynı yaz penceresinde bağlayıcı hale getiriyor.

Firmaların yapması gereken ilk adım, tüketiciye giden tüm çevresel iddiaların (web sitesi, katalog, ambalaj, etiket, reklam, sosyal medya) envanterini çıkarmak ve her iddianın arkasındaki kanıtı — ya da eksikliğini — belgelemektir. Kanıtsız “çevre dostu” ibaresi, 1 Ağustos’tan (Türkiye) ve 27 Eylül’den (AB) itibaren bir pazarlama detayı değil, bir uyum ve yaptırım riskidir.

Kataloğunuzdaki, etiketinizdeki, web sitenizdeki her “sürdürülebilir” ifadesinin arkasında ne olduğu ikisinde de sorulacak. Beyanlarınızı bu iki takvime göre birlikte gözden geçirelim